Waarom je pup 's avonds ineens door het huis raast
Het is kwart voor zeven. Je pup lag net nog te suffen en nu vliegt er iets langs je benen dat niet luistert, in je broek hapt en met de ogen wijd open rondjes rent over de bank. Tien minuten later ligt het te slapen alsof er niets gebeurd is.
Hieronder staat eerst waaraan je het herkent en waarom het bijna altijd rond hetzelfde tijdstip valt. Daarna waarom meer beweging het erger maakt. En tot slot wat je doet terwijl het gebeurt, plus een methode van drie dagen om het te laten verdwijnen.
Hoe het eruitziet
Iedereen heeft er een eigen woord voor. Spookuurtje, het zotte kwartiertje, de gekke vijf minuten, zoomies. In Engelstalige gedragsliteratuur heet het frenetic random activity period, wat vooral betekent dat er nog geen betere naam voor is.
Wat je ziet is steeds ongeveer hetzelfde:
- rondjes rennen door de kamer, over de bank, met de billen laag
- happen naar handen, broekspijpen, mouwen, de hondenriem
- ogen groot, oren naar achteren, reageert niet meer op de naam
- speelgoed pakken en meteen weer weggooien
- soms blaffen of grommen zonder aanleiding
- en dan, vrij plotseling, omvallen en slapen
In de tuin gebeurt precies hetzelfde, alleen valt het daar minder op omdat er niets omvalt.
Dat laatste is het belangrijkste teken. Een pup die na tien minuten razen in slaap valt was niet te vol met energie. Die was op.
Waarom het bijna altijd rond hetzelfde tijdstip is
Vraag tien puppy-eigenaren wanneer het gebeurt en negen zeggen: aan het eind van de middag of vroeg in de avond. Dat is geen toeval en het zegt precies wat er aan de hand is.
Aan het begin van de dag zijn de dutjes nog kort en dicht op elkaar. Naarmate de dag vordert wordt het thuis drukker: kinderen komen terug, er wordt gekookt, mensen lopen in en uit, de televisie gaat aan. Precies op het moment dat er het meest te verwerken valt, is er het minst gelegenheid om te slapen. Het stapelt op.
En daar komt bij dat een pup het wakker zijn maar kort volhoudt. Een pup van tien tot veertien weken kan ongeveer een tot anderhalf uur achter elkaar wakker zijn voordat het misgaat. Als het laatste dutje om vier uur was, is zeven uur 's avonds drie uur later. Dat is dubbel zo lang als wat past.
Die anderhalf uur is een vuistregel van ons, gebaseerd op wat je bij pups terugziet en niet op een onderzoek. Gebruik hem als richting, niet als klok.
Meer over hoe lang je pup achter elkaar wakker kan zijn staat in Hoeveel slaapt een puppy per dag?
Waarom nog een wandeling het erger maakt
Dit is het punt waar bijna alle adviezen de verkeerde kant op wijzen. "Die heeft te veel energie, ga nog even naar buiten." Dat klinkt logisch en het is precies verkeerd.
Een pup die over de grens heen is, is niet te vol maar te moe. Wij worden bij vermoeidheid langzamer; een jonge hond wordt sneller. Dat verschil is de hele verwarring. Wat eruitziet als een overschot aan energie is een lichaam dat niet meer weet hoe het moet stoppen.
Als je daar meer prikkels bovenop gooit, geef je meer om te verwerken aan iemand die al niets meer kan verwerken. Je vult de emmer terwijl je hem probeert leeg te maken.
Er komt nog iets bij. Slaap is bij honden niet het uitzetten van de dag maar het opslaan ervan. Onderzoekers in Boedapest lieten honden een nieuw commando leren en daarna drie uur slapen met hersenmetingen erbij; de honden die sliepen presteerden daarna beter dan de honden die in diezelfde tijd wakker bleven of gingen wandelen. Wat overdag niet is verwerkt blijft dus staan. En dat komt er 's avonds uit.
Bron: Kis e.a., Scientific Reports 7:41873 (2017).
Wat je doet terwijl het gebeurt
Op het moment zelf ga je niets meer opvoeden. Je pup hoort je niet en er valt niets te leren. Het enige doel is: het zo snel mogelijk laten uitdoven zonder dat het een spel wordt.
In deze volgorde:
- Stop met bewegen en stop met praten. Ga staan of zitten, armen omlaag, kijk niet aan. Wegrennen, wegduwen en "au!" roepen zijn voor een pup allemaal reacties, en reacties zijn precies wat het spel gaande houdt.
- Maak de ruimte kleiner. Bench, ren, keuken, de gang. Niet als straf, wel omdat rondjes rennen in een kleine ruimte niet lukt.
- Haal de prikkels eruit. Televisie uit, licht lager, kinderen even weg. Hoe minder er te zien is, hoe sneller het zakt.
- Geef iets om op te kauwen of te likken. Kauwen en likken zijn langzame, herhalende bewegingen die het lijf helpen terugschakelen. Dat werkt beter dan wachten tot je pup vanzelf gaat liggen.
- Laat het slapen. Dat is het echte einde van het spookuurtje. Niet rustig zijn, maar slapen.
En als er gebeten is: dat hoort erbij en het is geen agressie. Wat je ermee doet staat in Puppy bijt alles.
Wat je juist niet doet
- Niet nog een wandeling. Zie hierboven. Dit is de meest gemaakte fout.
- Niet meespelen om het "eruit te laten". Dan leert je pup dat dit gedrag het leukste deel van de dag opstart.
- Niet straffen. Er valt niets te straffen. Je pup doet niets expres en kan op dit moment niet luisteren.
- Niet wegrennen of gillen. Voor een pup is een gillende, rennende mens het beste speelgoed in huis.
- Niet elke dag afwachten. Dit is het enige echte punt: zolang je erop reageert in plaats van het voor te zijn, komt het morgen weer.
Zo laat je het verdwijnen, in drie dagen
Het spookuurtje is voorspelbaar, en dat is precies het aanknopingspunt. Je hoeft er niets bijzonders voor te doen behalve op de klok kijken.
Dag 1 tot en met 3: alleen noteren. Schrijf op hoe laat het begint. Niet hoe het ging, niet wat je deed, alleen het tijdstip. Bij de meeste gezinnen staan er na drie dagen drie tijden die binnen een half uur van elkaar liggen.
Dag 4: het rustmoment inzetten. Neem het vroegste van die drie tijden en trek er twintig minuten vanaf. Op dat tijdstip gaat je pup naar de vaste rustplek. Niet omdat er iets mis is, maar omdat het dan tijd is.
Dag 5 en verder: volhouden. De eerste keren gaat je pup daar niet meteen slapen. Dat is normaal en het is nog steeds goed: liggen zonder prikkels is ook rust. Reken op ongeveer een week voordat het patroon wegvalt.
Als het niet werkt, ga verder terug. Is het rustmoment om half zeven te laat, probeer dan zes uur. Bijna altijd blijkt dan dat de pup al veel eerder over de grens ging dan je dacht.
Waarom snuffelen werkt op dit moment
Er is één ding dat een pup rustig maakt zonder dat er iets van jou bij hoeft: zoeken naar eten met de neus.
Snuffelen gaat langzaam, het kost concentratie, en het is niet op te jagen. Je kunt niet snel snuffelen. Dat is precies het tegenovergestelde van wat er in een spookuurtje gebeurt, en daarom is het bruikbaar op het moment dat je pup nog net aanspreekbaar is.
Praktisch: zet het klaar vóór het rustmoment, niet als noodgreep als het al losgebarsten is. Op het hoogtepunt van een spookuurtje kijkt je pup er niet naar om.
Onze keuze
Welke snuffelmat wij zouden kopen
Waarom wij deze aanraden: snuffelen gaat langzaam en is niet op te jagen. Een pup die met de neus naar brokjes zoekt schakelt terug zonder dat jij iets hoeft te doen, en dat is op dit moment van de dag precies wat je nodig hebt.
Geschikt voor: het vaste rustmoment aan het eind van de middag, en voor de tien minuten vóór het tijdstip waarop het meestal misgaat. Vul hem met een deel van de dagelijkse portie brok, niet met extra's.
Waar je op let: dat de mat in de wasmachine kan, want dat gaat hij nodig hebben. Kies verder een dichte mat met korte slierten in plaats van lange losse flappen; die laatste trekt een pup er binnen een week uit.
Als je via deze link iets koopt kunnen wij een commissie ontvangen. Jij betaalt daardoor niet meer.
Bekijk alle puppyspullen, per fase →
Wanneer is het geen spookuurtje meer
Bijna altijd is dit normaal puppygedrag dat vanzelf minder wordt naarmate de pup ouder is. Rond een maand of zes is het bij de meeste honden vrijwel weg.
Bel de dierenarts of een gedragsdeskundige als:
- het niet één keer per dag gebeurt maar de hele dag door
- je pup ook op rustige momenten niet tot rust komt, ook niet in een lege kamer
- er echt hard gebeten wordt, met huid kapot, en het niet minder wordt
- het na een paar weken van het rustmoment aanhouden geen enkel verschil maakt
- je pup er zelf paniekerig van lijkt te worden in plaats van uitgelaten
Dat laatste is het belangrijkste. Uitgelaten razen ziet er anders uit dan paniek, en als jij twijfelt of het nog spel is, is dat op zichzelf een reden om het te laten bekijken.
De eerste nachten al geregeld?
De Eerste 8 Nachten is een gratis nachtplan van acht bladen: waar je pup slaapt, hoe laat je de wekker zet, en nacht voor nacht wat je kunt verwachten.
Haal het gratis nachtplan opDirect in je mail. Geen kosten, afmelden kan altijd.
Verder lezen
- Hoe lang je pup achter elkaar wakker kan zijn, per leeftijd.
- Overprikkeling herkennen op andere momenten van de dag.
- Waarom het bijten juist tijdens het spookuurtje het hardst gaat.
- Alleen kunnen zijn en tot rust kunnen komen zijn twee kanten van hetzelfde.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen dierenarts. Twijfel je over de gezondheid van je pup, bel dan je dierenarts.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen dierenarts. Twijfel je over de gezondheid van je pup, bel dan je dierenarts.